Қысқаша жауап
Бала атымен шақырғанда жауап бермесе, бұл диагноз емес және автоматты түрде нашар естиді дегенді білдірмейді. Бірақ мұндай белгі есту қабілетін талқылауға себеп болуы мүмкін, әсіресе басқа байқаулар да болса: бала дыбыс көзіне бұрылмайды, кей дыбыстарға ғана жауап береді, сөзді жиі қайталатуды қажет етеді немесе сөйлеу дамуы күткендегіден баяу жүреді.
Перзентханадағы скринингтен өту кейін есту ешқашан өзгермейді деген кепіл емес. Кейбір бұзылыстар кейін пайда болуы немесе баланың сөйлеуді жақсырақ ажыратуы қажет болған кезде ғана байқалуы мүмкін.
Неге бала атына жауап бермеуі мүмкін
Себептері әртүрлі. Бала ойынға беріліп кетуі, үндеуді байқамауы немесе әлі өз атына тұрақты реакция қалыптастырмауы мүмкін. Реакция үйде, көшеде, шу ішінде немесе шаршағанда да өзгеше болуы ықтимал.
Естуге байланысты себептер де болады. Бала қатты тұрмыстық дыбыстарды естуі мүмкін, бірақ тыныш сөйлеуді, жоғары жиіліктерді немесе шу ішіндегі сөзді нашар қабылдауы ықтимал. Біржақты есту төмендеуінде бала жалпы дыбысқа реакция берсе де, оның қай жақтан шыққанын анықтауы қиындауы мүмкін.
Сондықтан бір эпизодтан емес, жалпы мінез-құлық пен даму көрінісінен қорытынды жасаған дұрыс.
Қандай қосымша белгілерге назар аудару керек
Естуді тексеру қажеттілігі күшейеді, егер бала:
- жасына қарай күтілетін кезеңде дыбыс көзіне бұрылмаса;
- адамды көргенде жауап беріп, тек дауыспен шақырғанда жиі жауап бермесе;
- кей дыбыстарды естіп, кейбірін өткізіп алатындай көрінсе;
- теледидар немесе планшет дыбысын жиі көтерсе;
- қарапайым ауызша өтініштерді ым-ишарасыз орындауда қиналса;
- сөйлеуі баяу дамыса немесе анық болмаса;
- жиі отитпен ауырса, құлағы бітелсе немесе ауырсынса;
- бұрын жақсырақ жауап беріп, кейін мінез-құлқы өзгерсе.
CDC кейде бала адамды көргенде бұрылып, тек атымен шақырғанда жауап бермейтін жағдайды «назарсыздық» деп қабылдап қоюға болатынын, алайда мұның артында есту төмендеуі де болуы мүмкін екенін атап өтеді.
Үйде естуді тексеруге бола ма
Үйдегі бақылау пайдалы, бірақ зерттеуді алмастырмайды. Қол шапалақтау, сылдырмақ, телефон немесе музыка тек белгілі бір стимулға реакцияны көрсетеді. Олар әр жиіліктегі естуді және сөйлеуді қабылдау сапасын өлшемейді.
Өте қатты дыбысқа реакция есту төмендегенде де сақталуы мүмкін. Сондықтан «есіктің дауысын естіді — демек естуі толық қалыпты» деген қорытынды сенімді емес.
Қабылдауға дейін мына байқауларды жазып алған пайдалы:
- қандай дыбыстарға жауап береді;
- қай жақтан шыққан дыбысты жақсырақ байқайды;
- жай дауысты қалай қабылдайды;
- шу ішінде қалай әрекет етеді;
- отиттен немесе аурудан кейін өзгеріс болды ма.
Сөйлемейтін баланың естуін қалай тексереді
Әдіс жасына, даму деңгейіне және баланың тапсырмаға қатыса алуына байланысты.
Мінез-құлықтық әдістер
Жасына сай визуалды күшейту немесе ойын аудиометриясы қолданылуы мүмкін. Бала дыбысқа басын бұру, ойын әрекетін орындау немесе басқа қарапайым реакция арқылы жауап береді.
ОАЭ
Отоакустикалық эмиссия ішкі құлақтың сыртқы түкті жасушаларының жұмысын бағалайды. Ол баланың саналы жауабын қажет етпейді, бірақ толық есту тексеруі болып саналмайды.
Тимпанометрия
Тимпанометрия ортаңғы құлақтың жағдайын және дабыл жарғағының қозғалғыштығын бағалайды. Жиі отит, ортаңғы құлақтағы сұйықтық немесе бітелу күдігі болғанда маңызды.
КСВП / ABR
КСВП немесе ABR дыбысқа есту жолының электрлік жауабын тіркейді. Ол мінез-құлықтық жауап сенімсіз немесе мүмкін емес болғанда пайдалы.
ASSR
ASSR жиілік бойынша қосымша электрофизиологиялық ақпарат қажет болған жағдайда тест-батареяны толықтыра алады. Оны қосу-қоспау жөнінде аудиолог шешім қабылдайды.
Неге бірнеше әдісті бірге қолданады
Балалар аудиологиясында нәтиже даму тарихымен және медициналық деректермен бірге қаралады. ASHA және American Academy of Audiology мінез-құлықтық, физиологиялық және электрофизиологиялық әдістерді өзара салыстырып қолдануды ұсынады.
Әр тест басқа сұраққа жауап береді. Мысалы, қалыпты ОАЭ кейбір нейрондық есту бұзылыстарын жоққа шығармайды, ал КСВП баланың саналы түрде сөйлеуді түсінуін өлшемейді.
Егер естуі қалыпты болса, әрі қарай не істеу керек
Қалыпты аудиологиялық нәтиже де маңызды: ол мінез-құлық немесе даму ерекшеліктерін жоқ есту проблемасымен түсіндіруге жол бермейді.
Әрі қарайғы маршрут жағдайға қарай педиатрды, логопедті, даму маманын немесе басқа дәрігерлерді қамтуы мүмкін. Есту тексеруі мұндай бағалауды алмастырмайды және даму диагнозын қоймайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бала қай жастан атына жауап беруі керек?
Бұл реакция біртіндеп қалыптасады және бір ғана жас шегімен диагноз қойылмайды. Жалпы коммуникациялық даму мен басқа есту реакцияларын бірге бағалау маңызды. Күмән болса, естуді кез келген жаста тексеруге болады.
Бала мультфильм дыбысын естиді, бірақ атына жауап бермейді. Естуі қалыпты ма?
Міндетті емес. Мультфильм дыбысы қарапайым сөйлеуден қаттылығы, тембрі және қайталануы бойынша өзгеше. Ол толық есту тексеруін алмастырмайды.
Отит реакцияны уақытша нашарлата ала ма?
Иә. Ортаңғы құлақтағы өзгерістер дыбыстың берілуін уақытша төмендетуі мүмкін. Жиі отит кезінде есту мен ортаңғы құлақ жағдайын бағалау орынды.
Перзентхана скринингінен өтті. Естуді енді тексерудің қажеті жоқ па?
Жоқ. Кейбір есту төмендеулері кейін пайда болады немесе үдейді. Жаңа күмән туындаса, бұрынғы pass нәтижесіне қарамастан тексеру жасалады.
Алматыда қайда жүгінуге болады
Екатерина Владимировна Кравченко Алматыда балалардың есту қабілетін тексереді. Ата-ананың нақты байқауларын талқылап, жасына сай зерттеулер жиынтығын таңдауға болады.
Байланысты беттер: